1664 Winter Campaign by Martin Meyern

 

Martini Meyern Continuatoris Hieronymi Ortelii Descriptio Expeditionis Caesareorum adversus Quinque-Ecclesias anno 1664 susceptae.  Ex opere, quod inseribitur Ortelius Redivivus et continuatus edit. Francof, ad Moenum p. 229, et seqq. (Ex Germanico latine reddidi.)

Martin Meyer's Continuation of Hieronymus Ortelius' Description of the Caesarean Expedition undertaken against the Five Churches (Pecs) in 1664. From the work which will be inserted Ortelius Redivivus edits and continues. Francof, ad Moenus p. 229 et seq. (Translated to Latin from German.)

Posi obtentam Babociam quam Turcae ante 109. annos similiter pacta deditione occuparant, Exercitus eadem die uno milliari Hungarico processit, et prope magnum quendam pagum constitit: Mane die 26. (nimirum secundum veteres et novos Fastos, secundum nicaenos decem diebus aberrantes, et eosdem a Gregorio PP. XIII. 10. dierum abolitione correctos.) Januarii Excellentissimus D. Comes Zrinius cum Equitatu Hungarico praeivit, seque pone Passum Sigethiensem locavit, mille equites vero misit in partem alteram exploratum, qui cum equitatu praesidiario tamdiu velitationem habuit, donec is, animadverso Caesarei Exercitus progressu in urbem se recepit: Postea Tartari, et si ii, qui erant in Urbe, admittere nollent, vi eruperunt, et fugam Essecum versus capessiverunt, quos memoratus Equitatus ad unum milliare persecutus circiter 40. obtruncavit, et 2. vexilla cepit.

Interim Sigethienses metu perculsi magnam Civitatem et Suburbium deseruerunt, seque, majoris causa securitatis, in geminas munitissimas Arces receperunt: sed quia nostri necessariis tormentis, alioque necessario belli apparatu destituti erant, vim admovere non poterant; alioquin futurum erat, ut non minorem, atque supra in aliis Munimentorum invasionibus, audaciam, strenuitatemque demonstrarent.

Die insequenti, nimirum 27. Januarii Excell. D. Comes Zrinius rursum praeivit Quinque Ecclesias, quas Hungarice Pets vocant; Excellentissimus D. Comes ab Hohenloe cum reliquis lente sequebatur, Equitatu Germanico ad Passum Sigethiensem relicto, inter nostros ac Sigethum medio, ne Hostis posset irrumpere: qui faepius cum Turcis decertarunt, eorumqne non paucos peremerunt,

In hac exercitus profectione Torpech (Turbék) (ubi Solymanus Turcarum Caesar ante annos 98. die 14. Septembris in oppugnatione Sigethi obiit, cor item ac intestina ibi sepulta sunt, et in rei memoriam Claustrum Monachorum conditum suit) cum tribus tormentis desertum est; verum per imprudentiam nimis cito injecto igne una cum tormentis in nihilum est redactum.

Cum exercitus hac nocte pone pagellum, ultra postremum Passum versus Quinque Ecclesias castra haberet Exc. D. Comes Zrinius cum equitatu suo horae unius ac mediae intervallo ante eam Urbem constitit, et altero die 28, in eandem impetum fecit; animadverso, quod in ipso Copiarum nostrarum adventu Equitatus hostilis Budensi porta erumpere vellet, id magna fortitudine prohibuerunt nostri, portisque omnibus ab Equitibus, qui in pedes descendere jussi fuerant, occupatis, reliquis in Equis exspectantibus, usque dum in meridie Exc. D. Comes ab Hohenloe cum toto Exercitu adesset; inde loca in omnibus Suburbiis ceperunt & aggressionem urbis ita constituerunt, ut Legio Caesarea Spickiana duce Electorali Bavarico Generali vigiliarum Praefecto Barone de Buchard ad Portam ferream a parte montana, Legiones pedestres Electorales Moguntina & Coloniensis ducibus Tribuno von der Layen, & D. Comite a Waldeck, uti & Exc. D. Comite Zrinio ipso, qui Legradenses Haidones suos penes se habebat, cum duabus Caesareis Piccolomineis, & 2. Electoralibus Bavaricis equitum turmis in memorato Suburbio; Monasteriensis, Bremensis, Würtembergicus, & Hassorum Peditatus, 4 Piccolomineae, 2. equestres Tribuni Post sub imperio Generalis vigiliarum Praefecti Baronis ab Hemmerling, tum Hungaricus Vice-Generalis Dominus de Sarkan cum decem turmis sui Equitatus in suburbio Siklosiensi; versus Sigethiense vero suburbium Principum, Neoburgi, Luneburgi, Bremae, Pomeraniae, & Würtembergae Equitatus, quibus Generalis Vigiliarum Praefectus a Babach praeerat, aggressionem & irruptionem facerent. Quaevis Cohors peditum tormenta sua legionaria ad assignata loca jam adduxerat, iisque noctu, uti poterat, latera Urbis verberaverat, interim D. Comes Batthianus cum una Legione Caesarea sui Hungarici Equitatus & Haidonibus eo loco, unde Hostis potissimum appropinquare poterat, stabat: Ita omnia disposita fuerunt, ut ubi media hora ante initium diei magnus globus granatus in Urbem conjectus, simul tribus explofis tormentis signum datum fuerit, assultus undique a dimidia parte Peditatus & Equitatus fiat, ubi Muri humiles essent, fine obice scalis admotis superentur, ubi palis acutis protegerentur, his defectis vi transcendantur (Assultui propria in persona aderant D. Generalis Vigiliarum Praefectus de Bambach, e superioribus Praefectis Equitum Joannes Christophorus de Lideritz Brunsvico Luneburgicus Supremus vigiliarum Praefectus, Pro Tribunas Legionis Rauch-Hauptianae, tum & Neoburgicus Magister Equitum de Eynenden, Magister Equitum Pomeranorum, Rauch-Hauptianus Magister Equitum Lühr, & alii plures his similes Heroes; Eo die D. Generalis vigiliarum Praefectus a Bambach per caligas et ocreas jaculo ictus est) statutum suit, ut altera Peditatus & Equitatus pars sub imperio D. Tribuni Joannis Christophori Rauch-Haupt acie Instructa in Campo consistat; Quod & die 29. cum lucis ortu effectui datum est. Crebro dicti ambo Excellentissimi Domini, nimirum D. Comes ab Hohenloe cum Bremensibus & Hassorum copiis pedestribus, in quarum medium constituto tempore se se contulerat, quemadmodum et D. Comes Zrinius cum Hajdonibus suis in Insula, ipsimet assultum fecerunt, fuitque tam viriliter ac feliciter perfectus, ut brevi in Urbem omnibus locis irrumperetur; hostis qui in plateis ac turribus se etiamnum defensabat, repelleretur, & quamvis fugam versus Arcem cepisset, tamen magnus numerus, eo quod terrore et confertae multitudinis compressione perturbarentur, partim obtruncaretur, partim, quos inter aliquot praecipui reperiebantur, caperentur.

In memorata Urbe magna copia omnis generis annonae, & conspicua praeda, quae tamen haud omnis usui elle poterat, & valde corrupta est, uti Cameli, equi, Mali, multum alterius pecoris magna vis plumbi, quo 9. Delubra Turcica tecta erant, inventa suit; item 4. Vexilla Turcica, quorum unum Excellentissimus D. Comes ab Hohenloe, Turri quadam a Turcis defensa, neque ante, quam globus granatus in eam esset conjectus, victoribus permissa, obtinuit,

Magna vini abundantia, quod fessi, & fere congelati Milites recreandi & calefaciendi sui causa statim initio aliquanto uberius hauserant, quin propter tolerata ab iis in hac expeditione graviora incommoda penitus prohiberi possent, obicem posuit, ne hostem (qui timore adeo percitus erat, ut vicinas etiam Arces, nimirum Mosiach (forte Moháts), Nastat (forte Nadasd) Seth (forte Szék) Bardar (forte Barátur ) Sechzfchuh (Szekcső) & alias plures desereret) in eodem pugnae aestu usque ad Arcem persequerentur, & forsitan eodem tempore Arcem occuparent. Factum est itaque ut nonnisi appetente vespere nostri idoneum ei proposito locum caperent.

Nocte insequenti D. Comes, a Waldeck cum aliis 1000. Vigiliis Praefectus suit, & cum ipse loca omnia per se obire deberet, sagitta brachium, Electoralis Moguntinus Pro-Tribunus a Sickingen vero glande truncum corporis, e quo vulnere hactenus mortuus est, icti fuerunt: ejus Legatus (capitanei Locumtenens) & Trevirensis Locumtenens sauciati fuerunt. Causa hujus, quod adiverunt, periculi suit, quod cum minores Praefecti & gregarii milites vino ebrii munia sua obire nequirent, atque hinc inde per angulos sparsi jacerent, quamobrem & multi eorum occisi & vulnerati fuerunt, illi discrimini semet objicere cogebantur. Generalis vigiliarum Praefectus Bare ab Hemmerling, qui forum Speculaturus aliquanto propius accessit, adverso fato globo trajectus in vestigio exspiravit, vir, cujus casus valde dolendus est, quia plurima arcana noverat Militaris disciplinae, muniendarum item & expugnandarum Urbium peritia tanta praeditus suit, ut nemo ei hac scientia par, ne in remotissimis quidem locis reperiretur.

Ea nocte Exc. D. Comes Zrinius cum Generali vigiliarum Praefecto Barone a Puchard juxta montana, Exc. D. Comes ab Hohenloe vero in Civitate, ex adver fo Ecclesiae coenobialis (corrige: Cathedralis) Arcis aggressionem fecerunt. Altero die, 30. deliberatione habita placuit, ut, cum potissimum propositum eorum esset Hostium de futura expeditione consilia impedire, Exc. D. Comes Zrinius cum omnibus Hungaricis, & media parte Germanicorum Equitum (quibus Brunsvico - Luneburgicus Tribunus D. a Ranchhaupt praerat) versus Essecum praciret, ibique Pontem, cui construendo labor sexennalis impensus fuerat, concremaret, in reditu vero omnia incendio vastaret: Quippe, si Pontes destruerentur, regio vastaretur, Populus fugaretur, fore, ut hostis iis locis non tam facile iterum convalesceret, neque opus jam sumptuosum fine ingenti labore denuo moliri posset. Postquam vero animadversum est aliquos eorum, qui huic expeditioni interesse debuissent, ea vexari cogitatione, quasi, si se absentibus Arx Quinque Ecclesiensis per assultum, aut sub conditionibus occuparetur, futurum esset, ut praedarum ibi reperiendarum participes haud fiant, saepe dictus Exc. D. Comes ab Hohenloe idcirco requisitus semel ac iterum spopondit, ante reditum copiarum istarum non modo nihil majoris momenti tentandum, verum omnia in eo Statu relinquenda esse, ut subinde mutuo consensu cuneta decerni, & loci expugnatio institui possit. Post eam declarationem Exc. D. Comes Zrinius eadem die, 20. 30. Jan, a meridie iter inivit, & usque vesperam montes Siclosienses superavit, ubi accepit Magnum Visirium recta per pontes obviam tendere; sed mox patuit rem aliter se habere, dum nuntiatum est dumtaxat Bassam Polegiensem cum 300 - 400 Turcis, & fugitivis Tartaris, quorum numerus 900-1000 esset, adesse & in pago unico milliari a Sicloso dissito confedisse: Et licet Zrinius hos opprimere cogitaret, nocte tamen ingruente; & quod explosio in Signum seu ad tumultum excitandum a Siclossensibus facta exaudiretur, propositum deserere debuit; Turcae autem, qui forte tempestive de nostrorum adventu edocti erant, illico in fugam acti Danubium natando transmiserunt, interim Praesidiarii Siclosienses miserunt rogatum, ut nostri a terrae incendio abstinerent.

Zrinius nihilominus, postquam propinquum Ponti Munimentum, & Arcem Terrack (corrige: Darda) dictam, quae profunda fossa aquis repleta cingebatur, superavit Turcasque ibi deprehensos interfici jussit, rem cujus causa venerat, die 1 Febr. aggressus est, & Pontes supra Dravum e meris validis quercinis trabibus constructos, ac propter profunditatem coeni, quod tres parvi fluvii eo influentes essiciunt, octo millium quingentorum sexaginta quinque passuum longitudine, latitudine passuum septemdecim, ut adeo quatuor currus juxta se progredi valeant, per quos pontes iter unius milliaris confici poterat, igne arundineto & interioribus corticibus arbustorum subjecto, quem singulari Dei dispositione ventus vehementissime impellebat, bidui spatio funditus exussit, atque tta opus magnificum, quod amoenum Porticum, aut ambulacrum spatiantium, magis, quam pontes referebat, feliciter & absque aliqua jactura destructum est: Nam licet Essekienses aliquot tormenta e praesidio eduxerint, & ex altera Dravi ripa e duabus navibus, in quibus vigilias habebant, magnopere detonuerint, parum tamen profecerunt.

Similiter in itu & reditu omnes Pagos & Molas quorum quingenti numerabantur, in cineres redegerunt, atque ita misere corruperunt, ut hostis longo tempore nullum eorum usum fit habiturus.

Postquam Exc. D. Comes Zrinius, ut diximus, die 30. Jan. Quinque-Ecclesiis profectus est, Exc. D. Comes ab Hohenloe Assultum fortiter & incessanter continuavit, cui interfuit eo ipso vespere Monasteriensis Pro Tribunus Tollier, locum nactus pone Bavaricum Generalem Vigiliarum Praefectum a Buchhand &c. cujus Pro-Tribunus D. Comes Franciscus ab Herberstein (juvenis quidem aetate, at incomparabili fortitudine animi) sagitta infeliciter percussus & interfectus fuit.

Die 31. mutuo sibi in assultu successerunt Electoralis Moguntinus Tribunus D. van der Layen: post hunc Neoburgieus Tribunus ab Hochstetten; Hassicus Pro Tribunus Zobel; Svecicus Pro-Tribunus Baro ab Horn; Electoralis Coloniensis Tribunus Comes a Waldeck; usque ad 6. Feb. accedendo & tormenta collocando usque ad fossam pervenerunt, & quamvis neque necessariis Instrumentis, neque hominibus rei peritis satis provisi essent, foveam tamen subterraneam ultra arcis fossam perfecerunt, & omnia, quae ad Arcis expugnationem pertinere poterant, tanta cura procurarunt, ut essectus optatus non immerito speraretur.  Ex supera bundanti Exc. D. Comes ab Hohenloe in propria habitatione sua munimentum ligneum construi jussit, atque ex eo in Hostem tormentis rem agi fecit: Immo Ipse diu noctuque semper partim in accessibus, partim in locis tormentorum fortissimo animo spretis maximis vitae periculis perseveravit, etsi in eos acerrime jacu la conjicerentur; quemadmodum die 1. Febr. dum Luneburgicus Peditum Tribunus D. Comes a Michelm impetum facere parabat, et Sua Excellentia, qui res gerenda eflet, ostendere volebat, Eadem ita sub Sinistro brachio globo icta est, ut si aliquando supra ictus incidisset, neque Altissimus e speciali Gratia hoc tam nobile caput, ad plura Ghristianitati utilia servitia conservatum voluisset, absque dubio vitam amisisset.

Die 5. Febr. Exc. D. Comes Zrinius egregie perfecta expeditione iterum Quinqueeclesias advenit, quocum habito colloquio Exc. D. Comes ab Hohenloe opportunum fore reputavit, ut, cum occasione Assultus in Arcem faciendi verisimiliter inter Ungaricas & Germanicas copias aliquae dissensiones oriturae sint, Obsessis Gratia osseratur, eo fussicienter exposito, quod cum Obsessi annonae gravi penuria laborent, neque subsidia sperare possint, ad vitam conjugum liberorumque, qui capta Arce miserabiliter obtruncandi forent, immo suami ipsorum conservandam nullam opportuniorem viam inire possint, quam si vicinorum exemplo se se dederent; ad deliberandum inducias usque in exordium sequentis diei dari; sed cum Obsessi usque ad horam octavam morarentur, et duo propterea ad eos missi Turcae reversi haud essent; interea etiam Generalis Vigiliarum Praefectus D. Puchard Exc. D.Comiti Zrinio significasset, multos e fais aegros, fauciatos, caesos esse, & ad residuos fervandos Receptum fvaderet, id Zrinius & per se ipsum, & medio Caesarei Architeeti bellici D. a Masenhofen ad Exc.D. Comitem ab Hohenloe retulit; Qui tamen multis gravibus ex causis, uti et quod Cuniculus jam perfectus esset, et omnia ad assultum comparata, consentire noluit, priusquam aliorum Tribunorum & Praefectorum ea de re opinionem exploraret: Hi vero communi sententia statuerant, quantumvis multa et gravia essent Tempestatis incommoda, et perinde magno numero aegrotos haberent, tamen Dei auxilio Arcem expugnatum iri, utpote, quae res modicum temporis exposceret, considerent.

Hanc sententiam Exc. D. Comiti Zrinio missis duobus Tribunis nunciarunt: Zrinius ultimam suorum quoque sententiam requisituram se esse in se recepit, ac tandem, aliis etiam diversis momentosis rationibus adductis deliberarunt, propter aegrorum utriusque partis multitudinem, quam tam iniquo anni tempore transferendi media jam deficiebant, et quod ob acriores ventos, & constans frigus omnes tam aegri quam valentes in summo vitae periculo versarentur, denique Servitia Caesareo Regia Majestatis hoc tempore amplius aliquid adversus hunc locum tentari, neutiquam exigerent, præsta re, si parcatur hominibus, quam si hi in oppugnatione loci, quem in futurum, commodiori tempore capere liceret, pessumdentur. Idcirco videri Electoralibus Bavaricis et Hungaricis copiis adsentiri, & Receptum maturari.

Cui declarationi Exc. D. Comes ab Hohenloe cum suo exercitu accessit, & circa vesperam ad Exc. D. Comitem Zrinium, ad profectionem ordinandam, se contulit.

Die Jovis 7. Feb. una ante lucem hora Peditatus Germanici pars sub imperio Neoburgici & Luneburgici Tribunorum pedestrium, D. ab Hochstetten, et D. a Micheln, item Haidones sub Pro-Tribuno Caproncensi D, Ferdinando a Labeneck sub Arce semet collocarunt, ut abeuntes tegerent; interim universae copiae, postquam jussu Suae Excellentiae totam Urbem incenderunt, cum Christianis ejus loci circa horam To. excesserunt, et claro adhuc die unius milliaris itinere confecto prope pagum quendam consederunt.

Sequenti die duobus milliaribus confectis cis Sigethum constiterunt, tertia die Sigethum praetergressi Passum superantes, satis diu cum hoste colluctati in eam venere cogitationem, ut anteriorem et majorem Civitatem Sigethanam concremarent: sed postquam ei rei exequendae moram unius diei necessariam esse deprehensum est, in aliud commodius tempus dilata est.

Joannis Kéry Ord. S. Pauli Primi Eremitae Prio ris Generalis in Zrinium ob res Quinque Ecclesiis, et ad Eszekum gestas laudatio. Ex opere, quod inscripsit: Martis Turcici Ferocia anno 1663. & 1664. Leopoldi I. agminibus enervata edit. Poson. 1672.

Hic Dux (Nicolaus a Zrinio) bellica virtute praecellentissimus, & Ducum omnium amplitudine insignium viva imago, non honoris cupiditate, non spe parandae gloriae, verum amore solo patriae, sua tuba profectio nem militarem indicit, tam verbis quam literis ad eam Optimates Croatas et Hungaros animat, Hohenloianum exercitum sibi sodalem ccpulat. Currit ad delectum fine delectu Croata & Hungarus. Stephanus Senyey Ves primiensis Antistes, vir supra togam fortis et impavidus, et cui sancta legis docenti oracula Pitho labra illinit, atque apes Hymettiae; aviti stemmatis: Paulus Comes Eszterhazius, cujus memoriam natalium splendor, divitiarum assluentia, ingenii acumen, doctrinae opulentia, morum candor, famae plausus, favor populi, gratia Principum, quodque rarissimum decus est, fortunae felicitas invisa nemini, in n minem infolens et superba, syncerus pietatis Religionisque cultus, in ultima propa gabit tempora; Christophorus Bottyanius, Nicolans Erdödius, Joannes Draskovitfius, Franciscus Kerius, Adamus Czoborius. de Comitum sanguine creati: Albertus Senyeyus, Joannes et Georgius Lyppajus gemini Fratres, Andreas Serénius, Joannes Eszterhazius regens Jaurinum vicario potestatis jure, nomen a magnifico genere ducentes......... Nec praetermittenda fine praevaricatione Hungaricae ac Illyricae nobilitatis medulla ac robur cum promiscuae sortis hominibus duodena millia aequantibus, ad hujus militiae munia nomen professis; ......... Jis alis, Jani mense, brumalibus diebus, itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis, evolat in Turciam. Breznicense Praesidium obsidione arctat, frangit, ad obsequium & deditionem impellit.  Tartarorum (quod in nos furivissent Leone saevius, serpente virulentius, vipera dirius, Panthera truculentius) neminem in fidem recipit, gladiis strictis, lanceis acutis, balistis excussis, vulneribus illatis, sanguine effuso, ictibus gravibus, dat neci. Szegesdio, Slatinia, Babocsa, Castellis, hostem dejicit. Excipit triumphantem triumphatum Turbecum, et a sedibus erutum. Ado rat victorem Basilna, quam loco movet, concutit, & in humilem arenam deducit. Szigetum exterret. Ad Ezekinum regium pontem pervadit duos lapides in longitudinem, passus octo Geometricos in latitudinem protensum, quem concremare centrum erat votorum.  Quando autem illi redigendo in cineres frustra haerebant millia quinque, quando labore multo difficultate nimia horrebat opus; etenim nihil inferiores hostium vites, et majores, (si verum est Scriptorum quorundam judicium) decem centuriis, Sua se continentes statione Dardensi (Castro nomen est validis excubiis pontem tutanti) tormentis in omnes accessus dispossitis, Coelumque ipsumet terramque tonando territantibus, susceptam Provinciam secere operosam admodum, pilarumque jaculatione nostros afflixere nonnihil; advocantur adhuc adnumeranturque auxiliares bis mille, contraposituri Turcicae te mcritati obicem, qui primis concensiti, non turbantur fulminantibus machinis, non pavefiunt globis jactatis; cadere nescii hostem adoriuntur, convulnerant, in fuga proterunt, vorax incendium Castri parietibus, tectis, aedificiis, injiciunt. Ea victoria exaltati pontem urunt & exurunt flammis heu Turcae luctuosis!  Zriniano vero nomieti ad illustrandam sui gloriam sempiternam lumen accensuris; hoste interim gemente, frendenteque impotenti ira, quod annorum sex operam, et fructum industriae superantis taleros argenteos tercenties mille, tantorumque sumptuum diligentiam horis permodicis cinefactam, ventorumque ludibrium aspiceret, interciderenturque commeantibus, remeantibus Canisanis & Budensibus viarum compendia, promovendis commerciis, mercaturae vigore, quaestibus, quam maxime apta. Non stat victor Zrinius, ubi vicit. Circumfert palmas per humiliores munitiunculas Dravo incubantes, Turcis ad Zriniani adventus famam inde dilapsis, & profugis; Victoriae lucra fuere edulia, victualia, et repertae octo ex aere fusili machinae, plurimaque mercimoniorum et bellicorum instrumentorum congeries. Transfert arma in Castella gemina Praesidiariis non vacua, et grave deditionis onus facili manu imponit. Amplificant gloriae Zrinianae pomeria depulsi finibus illis Tartarorum exercitus. Laurum suspenderunt Zrinio Quinque-Ecclesiae, Urbs magnitudine valtissima, et Spatium peripheriae amplitudine immensum complectens. Eo loci absque cunctatione Suburbiorum habitatores non rari, advertantis Zrinii terrore propelluntur in fugam, applicaturque animus, & ab ortu aurorae, & ab ultima folis occidentis meta, & qua regnat horrifer Boreas, & qua tenues umbras media contrahit dies, Urbem ipsam adoriundi, ac victrice ferro pervadendi. De Coactis tanto turbine nubibus, ne in Urbe daretur ortus ferali cruoris diluvio, ne Urbici quo vivebant naufragarentur, in sanguine, repagula objiciunt; Zrinianis ausis aggerem opponunt acrem defensionem ostentant, cujus scutum perfringere tunc in manu non suit.  Quod fata primis vicibus negant, alteris plerumque seponunt.  Eam ob causam cogendae Urbis cogitionem minime gentium dimittit Zrinius; interjectis diebus modicis, Herculeo admirandus animo, suos illuc iterato pedes perfert, aspectu truci, flammantibus oculis, ardenti vultu, Teintillantibus genis, acceptorum in eatenas geminorum Turcarum ministerio, deditionem follicitat, qua se illigare si abhorreat, ea mala confecutura, ut superiora omnia tam horribilia, tam formidolosa, optabilia putentur. Hoste responsante, Zriniana desideria felici coronari eventu, votis illius Urbem subscribere, patere venienti Urbis intima; omnes Zriniani pectoris finus voluptate impleverunt haec nuntia. At rudibus animis quanta in flagitia calliditas? Laxatis urbis foribus, admissoque non perexiguarum virium agmine, aliis obice firmo aditus praestruitur; quam obligarunt fidem hostes non exolvunt, fistulas, balistasque in nos torquent, annituntur Zrinium devictarum Quinque-Ecclesiarum fraudare elogio, et quinquagena militiae fulgentia lumina, egregiaque per virtutem suam bellicam Praefecturae honestamenta Hammerlingium, atque Franciscum Herberstairum pulchra Comitum propagine natum legionis istum, illum exercitus instructorem, morte extingvunt.  Ecquis Apelles Zrinianum animum pingat, qualis verso ad hunc astum oculo suit? Sauciata ursa ferocior, vim supremam adhibet, armata manu, subito impetu extorquendis Quinque-Ecciesiis.  Moventur machinae, eriguntur fealae, conscenduntur muri, victore pede urbs calcatur. Expletur ferro vindicta, ad quam impellebat milites discrimen paulo ante contra fidem hostiliter appetitorum. Una dies vidit urbem florentem, hostiumque contemptricem, et caedibus, ruinis, prope consumptam.  Non dignitas, non aetas, non sexus quenquam protegebat: nullum erat propugnaculum, quo se adversus conceptam Zrinii iram Turca tueretur &c. una omnium calamitas, unus interitus, unum excidium.... Coede facta, statimque ad Urbis meditulliam lignis explicatis in ignem, quo restituerentur in melius, quorum artus acutum perambulaverat frigus, et allato fauciorum dolori medicamine, nullo militiae ordine nostri adstricti, sed manubiis, praedisque, quarum super opulentiam Mercatorum constabat Quinque-Ecclesias receptaculum esse, triduum intenti; horrea. conditoria, eduliis, frugibus, evestiunt, plaustris tercentum pannos, & necessarium amiciendo apparatum evehunt, evehunt, cistas effringunt, suppellectilem auferunt, aulaeis parietes nudant, strata per mensas ostra, Attali tapetia, Parrhalii cortinas, Phrygum labores, serum texturas, Chaldaica peristromata detrahunt, vasis aureis, argenteisque urbem privant: non minus, imo amplius, equis ter millenis auctiores fiunt, opum, thesaurorum, fortunarum, gregum, nummorum, abunde exhauriunt, unusque apud Joannem Draskovitsium antiquae progeniei; et ab ipso vitae exordio plusquam niveae probitatis Comitem. stipendia merens, humo secretisque callibus celata numismatum aureorum bina, argenteorum undena millia eruit, ac asportat.